BURDEN_OF_PROOFhigh Severity

İspat Yükü (Burden of Proof)

"Burden of Proof (Onus Probandi)"

Özet

İddiayı ortaya atan kişinin bunu kanıtlaması gerekirken; kanıt yükünü karşı tarafa atıp 'Aksini ispatlayamıyorsan o halde ben haklıyım' deme hatası.

Akademik Tanım

Mantığın temel ilkesi şudur: 'İddia sahibi iddiasını ispatla mükelleftir' (Ei incumbit probatio qui dicit). Bir şeyin yanlışlığının kanıtlanamamış olması (Absence of Evidence), onun doğru olduğunun kanıtı değildir (Evidence of Absence). Bertrand Russell'ın 'Çaydanlık' analojisiyle ünlüdür: Güneş yörüngesinde uçan bir çaydanlık olduğunu iddia edersem, kimse bunun olmadığını kanıtlayamaz ama bu çaydanlığın var olduğunu göstermez.

Mantıksal Form
1.A Kişisi X iddiasını ortaya atar.
2.B Kişisi kanıt sorar.
3.A Kişisi: 'X'in yanlış olduğunu kanıtlayabilir misin? Kanıtlayamazsan X doğrudur.'
4.Sonuç: İspat yükü haksız yere B'ye devredilir.
Vaka Analizleri
Hatalı Argüman
"Uzaylıların dünyayı yönetmediğini kanıtlayamazsın, demek ki yönetiyorlar."
Analiz:Bir şeyin aksinin kanıtlanamaması, o şeyin var olduğunu göstermez. İddia sahibi uzaylıları kanıtlamalıdır.
Hatalı Argüman
"Bu ilacın güvenli olmadığını kimse ispatlayamadı, o halde güvenlidir."
Analiz:Güvenlik testleri yapılmadan (pozitif kanıt olmadan) güvenli varsaymak tehlikeli bir mantık hatasıdır.

Varyasyonlar

Cehalete Başvurma (Ad Ignorantiam)

Bir şeyin yanlış olduğu bilinmediği için doğru olduğunu varsaymak. (UFO'lar, Hayaletler).

Negatifi Kanıtlama

Bir şeyin 'olmadığını' kanıtlamak (Proving a negative) mantıken neredeyse imkansızdır. Bunu talep etmek dürüst değildir.

İstisnalar

Masumiyet Karinesi

Hukukta 'Suçluluğu kanıtlanana kadar herkes masumdur'. Burada ispat yükü iddia makamındadır (Savcı). Sanık suçsuzluğunu kanıtlamak zorunda değildir.

Risk Yönetimi (Precautionary Principle)

Nükleer santral gibi riskli konularda, güvenli olduğu kanıtlanana kadar tehlikeli varsaymak mantıklı bir tedbirdir.