GAMBLERS_FALLACYmedium Severity

Kumarbaz Safsatası (Gambler's Fallacy)

"Gambler's Fallacy"

Özet

Rastgele gerçekleşen bağımsız olayların geçmiş sonuçlardan etkileneceğini sanma hatası. (Örn: '5 kere yazı geldi, bu sefer kesin tura gelecek').

Akademik Tanım

İstatistiksel bağımsızlık ilkesinin ihlalidir. Bir madeni paranın hafızası yoktur. Önceki atışların sonucu, sonraki atışın olasılığını (her zaman %50) değiştirmez. İnsanlar rastgelelik içinde bir denge (karma) aradığı için bu hataya düşer.

Mantıksal Form
1.X olayı uzun süredir gerçekleşmedi (veya çok sık gerçekleşti).
2.Sonuç: Bu nedenle X olayının şimdi gerçekleşme ihtimali arttı (veya azaldı).
Vaka Analizleri
Hatalı Argüman
"Bu piyango numarasını oynayacağım çünkü 10 yıldır hiç çıkmadı, artık çıkması lazım."
Analiz:Piyango toplarının hafızası yoktur. Her çekiliş bağımsızdır ve olasılık her zaman aynıdır.
Hatalı Argüman
"Üç kızı oldu, dördüncüsü kesin erkek olacak."
Analiz:Cinsiyet belirlenmesi biyolojik olarak her gebelikte bağımsız bir olaydır. Önceki çocuklar olasılığı etkilemez.

Varyasyonlar

Sıcak El (Hot Hand)

Basketbolda üst üste sayı atan oyuncunun 'eli ısındı' diyerek bir sonrakini de kesin atacağını sanmak (Rastgelelikte kümelenme olabilir).

Denge Yanılgısı

Uzun süre 'Kırmızı' geldiyse, evrenin dengeyi sağlamak için 'Siyah' göndermek zorunda olduğuna inanmak.

İstisnalar

Bağımlı Olaylar

Eğer bir desteden kart çekip geri koymuyorsanız (Cards without replacement), önceki olaylar sonraki olasılığı DEĞİŞTİRİR. Bu durumda tahmin yapmak mantıklıdır.

Yetenek Faktörü

Bir futbolcunun gol atması tamamen şans değildir. Form durumu vb. etkiler. Bu durumlarda 'formda olma' analizi safsata olmayabilir.