Temel Eğitim

Mantık 101: Temel Kavramlar

"Analiz sonuçlarını doğru okumak için bilmeniz gereken temel mantık terimleri (Geçerlilik, Sağlamlık, Tümdengelim)."

Mantık, doğru düşünmenin bilimidir. Bir argümanın 'iyi' olup olmadığına karar verirken günlük dildeki 'doğru/yanlış' ayrımları yetersiz kalır. LogicLens, argümanları akademik standartlara göre puanlarken şu 4 temel kavramı kullanır.

Kavram 01
1. Geçerlilik (Validity)

Bir argümanın matematiksel yapısının doğru olmasıdır. Eğer öncüller doğruysa, sonucun da *zorunlu olarak* doğru çıkması gerekir. Ancak öncüllerin gerçek hayatta doğru olup olmadığına bakılmaz.

Geçerli Örnek
"Bütün kuşlar 3 kanatlıdır (P1). Martı bir kuştur (P2). O halde martı 3 kanatlıdır (C). (Geçerlidir, çünkü mantık akışı kusursuzdur, öncüller yanlış olsa bile)."
Geçersiz Örnek
"Bütün kuşlar uçar. Uçak da uçar. O halde uçak bir kuştur. (Geçersizdir, mantık akışı bozuktur)."
Kavram 02
2. Sağlamlık (Soundness)

Bir argümanın 'Altın Standardı'dır. Argüman hem **Geçerli** (Valid) olmalı hem de öncülleri gerçek hayatta **Doğru** (True) olmalıdır.

Sağlamlık = Geçerlilik + Gerçeklik
"Bütün insanlar ölümlüdür (Doğru). Sokrates insandır (Doğru). O halde Sokrates ölümlüdür (Geçerli). -> SAĞLAM ARGÜMAN."
Kavram 03Anahtar Kelime: Zorunluluk (Necessity)
3. Tümdengelim (Deduction)

Genel kurallardan yola çıkarak özel ve kesin bir sonuca varma yöntemidir. Matematiksel kesinlik taşır. Sonuç, öncüllerin içinde zaten gizlidir.

"A=B ve B=C ise, A=C olmak zorundadır."
Kavram 04Anahtar Kelime: Olasılık (Probability)
4. Tümevarım (Induction)

Özel gözlemlerden yola çıkarak genel (ama kesin olmayan) bir sonuca varma yöntemidir. Bilimsel teoriler ve günlük hayattaki tahminler böyledir. 'Geçerli/Geçersiz' değil, 'Güçlü/Zayıf' olarak ölçülür.

"Gördüğüm 1000 karga siyahtı. O halde bütün kargalar muhtemelen siyahtır. (Güçlü ama kesin değil, beyaz karga olabilir)."

Özet: Dedektif Gibi Düşünün

LogicLens, olay yerindeki parmak izlerini (öncülleri) toplar ve bunların şüpheliyi (sonucu) kanıtlayıp kanıtlamadığını (geçerlilik) test eder. Parmak izlerinin sahte olup olmadığı (gerçeklik) ise sizin alanınızdır.